აფხაზეთი Абхазия Аҧсны Abchazja
Flaga Abchazji Godło Abchazji
Język urzędowy	abchaski, rosyjski1
Stolica	Suchumi2
Głowa państwa	prezydent Siergiej Bagapsz³
Szef rządu	premier Aleksander Ankwab³
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	8 600 km² 0%
Liczba ludności (2000)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	250 000 29 osób/km²
Jednostka monetarna	rubel rosyjski
Jednostronna deklaracja niepodległości	od Gruzji4 23 lutego 1992
Strefa czasowa	UTC +3
1Języki stosowane przez separatystyczny rząd. Wg konstytucji Gruzji języki urzędowe to gruziński i abchaski. 2 ³Władze separatystyczne nieuznawane przez Gruzję. Jako republika autonomiczna Gruzji posiada także legalne władze na wygnaniu (Temur Mżawia, Malchaz Akiszbaja) 4Brak uznania międzynarodowego, de iure w świetle prawa miedzynarodowego Abchazja stanowi część Gruzji.

Abchazja (abch. Аҧсны Apsny, gruz. აფხაზეთი Apchazeti lub Abchazeti, ros. Абха́зия Abchazija) – państwo nieuznawane, położone w północno-zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym, w górach Kaukazu. Zajmuje powierzchnię 8 550 km², zamieszkiwanych przez około 250 000 osób. Stolicą Abchazji jest Suchumi.

Zgodnie z prawem międzynarodowym Abchazja jest republiką autonomiczną wchodzącą w skład Gruzji. Od 1992 faktycznie niepodległa, poza kontrolą władz gruzińskich, w silnej zależności od Rosji. Niepodległość uznawana przez Rosję (od 26 sierpnia 2008) i Nikaraguę (od 5 września 2008).

Progruziński rząd Abchaskiej Republiki Autonomicznej do czasu wojny separatystów z Gruzją w sierpniu 2008, rezydował w Czchałcie w Górnej Abchazji. Obecnie całe terytorium kraju kontrolowane jest przez władze abchaskie.

Ustrój polityczny

Organizacje międzynarodowe (ONZ, Rada Europy, Rada Unii Europejskiej itd.) uznają Abchazję za część składową Gruzji i namawiają obydwie strony do pokojowego rozwiązania konfliktu. Sam separatystyczny rząd Abchazji przyjmuje, że jest ona niepodległym państwem zaś Rosja oficjalnie deklaruje, iż Abchazja nigdy już nie powróci w skład Gruzji .

Tymczasem rosyjska Duma poszukuje prawnych środków które pozwoliłyby włączyć ten region do Federacji Rosyjskiej. Wspierają ją media rosyjskie, otwarcie popierające separatystyczny rząd. Podczas wojny domowej rosyjskie władze przyczyniły się w decydującym stopniu do przetrwania niezależnego państwa abchaskiego poprzez wsparcie militarne i finansowe. Dzisiaj Rosja wciąż posiada szerokie wpływy polityczne i wojskowe we władzach republiki, de facto będąc gwarantem jej istnienia. Stosunki dyplomatyczne z Abchazją utrzymują tylko 2 inne nieuznawane kraje: Naddniestrze i Górski Karabach. 26 sierpnia 2008 roku Abchazja została uznana przez Federację Rosyjską.

Tuż po jednostronnym proklamowaniu niepodległego państwa przez Kosowo w lutym 2008, również sama Abchazja zechciała pójść w jego ślady i oderwać się od Gruzji. Prezydent Bagapsz zapowiedział, że skieruje wniosek do Rosji i innych państw Wspólnoty Niepodległych Państw o uznanie państwowości swojej republiki.Abchazowie i zamieszkująca Abchazję grupa etniczna Ormian zainteresowani są wejściem Abchazji do Związku Białorusi i Rosji jako trzeciego członu państwowego a jako minimum-uzyskaniem statusu niepodległego państwa luźno stowarzyszonego z Federacją Rosyjską.W sierpniu 2008 po wygranej wojnie w Abchazji odbyły się masowe demonstracje ludności z żądaniem uznania niepodległości Abchazji.

Państwa uznające niepodległość Abchazji

• 26 sierpnia 2008 - Rosja
• 5 września 2008 - Nikaragua^[1]

Ponadto niepodległość Abchazji uznały, jeszcze w 2006, dwie inne nieuznawane na arenie międzynarodowej republiki - Osetia Południowa i Naddniestrze. Poparcie dla niepodległości Abchazji udzieliły również różne inne niepaństwowe jednostki, m.in. Krym i Gagauzja.

Geografia

Większą część terytorium zajmują południowe stoki głównego grzbietu Kaukazu (ważniejsze przełęcze: Kłuchorska i Maruchska) oraz jego odgałęzienia: na północnym zachodzie Góry Gagryjskie, w centrum Góry Bzypijskie i Góry Abchaskie, na południowym wschodzie Góry Kodorskie). Najwyższy szczyt Dombaj-Ulgen (4046 m n.p.m.).

Niewielkie zasoby węgla kamiennego, rud cynku, ołowiu, miedzi, rtęci i barytu, surowców budowlanych. Liczne źródła mineralne (miejscowość Awdachara).

Główne rzeki: Kodori, Bzyb, Gumista, Galidzga.

Na wybrzeżu klimat podzwrotnikowy, wilgotny, w górach od 500 do 2000 m n.p.m. górski umiarkowany, powyżej 2000 m n.p.m. – górski chłodny.

Średnia temperatura w styczniu od –2°C do 4–7°C, w lipcu 16–24°C, roczne opady 1300-2400 mm. Na wybrzeżu i pogórzu przeważają czerwonoziemy i żółtoziemy, wyżej gleby próchniczno-węglanowe, brunatne gleby leśne i gleby górskie.

Pierwotna roślinność, chroniona w rezerwatach (Rica, Gumistyński, Pschuski, Picundyjsko-Miusserski) to do wys. 1000 m n.p.m. zrzucające na zimę lasy liściaste (buk, kasztan, dąb, grab) z podszytem z wiecznozielonych krzewów (laurowiśnia, rododendron, ostrokrzew, bukszpan).

Lasy zajmują ponad 55% powierzchni.

W lasach występują niedźwiedzie, dziki, jelenie, sarny, żubry. Z ptactwa bażanty.

Zobacz też: Geografia Abchazji.

Historia

Obszar zamieszkany już w paleolicie jeden z najwcześniejszych ośrodków rolnictwa i obróbki metali. W I tysiącleciu p.n.e. część starożytnego królestwa Kolchidy, skolonizowany przez Greków, 65 p.n.e. przejęty przez Rzymian, od IV wieku pod wpływami Gruzji (część Lazyki), chrystianizacja (przez Bizancjum) na początku VI wieku, w IX i X wieku niepodległa Abchazja ze stolicą w Kutaisi, którego władca Leon II ogłosił się królem. Abchazja przeżywała rozkwit rozszerzając panowanie na sąsiednie księstwa, m.in. Imeretię i Kartlię. Następnie przyłączona do Gruzji (po objęciu jej tronu 978 przez króla gruzińskiego Bagrata III). W XV - XIX wieku staje się księstwem zależnym od Turcji (islamizacja, głównie odłam sunnicki). W konsekwencji m.in w latach 1725, 1733, 1771, 1806 kolejne powstania Abchazów przeciwko Turcji. Książęta abchascy w walce z Imperium Osmańskim zaczęli stopniowo poszukiwać protekcji w Rosji. W 1810 po zwycięskiej wojnie z Turcją Abchazja na wniosek abchaskiego władcy włączono do Rosji (formalnie rządził książę abchaski podporządkowany bezpośrednio carowi). W 1864 włączono Abchazję bezpośrednio do administracji rosyjskiej jako suchumski oddział wojskowy. W reakcji na zniesienie autonomii w 1866 powstanie narodowe Abchazów przeciwko Rosji zakończone klęską i krwawo zdławione. Bardzo zniszczona podczas wojny rosyjsko - tureckiej 1877 - 1878. W konsekwencji klęski powstania i przegranych wojen masowa emigracja Abchazów przez Morze Czarne do Turcji - w XIX wieku wyemigrowała tam połowa ludności (muhadżirstwo). W Abchazji zaczęli osiedlać się prawosławni Gruzini, Rosjanie i uchodzący z Turcji Ormianie i Grecy, co było wspierane przez władze carskie. Od maja 1918 do marca 1921 Abchazja wchodziła w skład niepodległej Gruzji na prawach autonomii. W latach 1918-1922 kolejna fala mohadżirstwa-emigracji Abchazów do Turcji.

Od marca 1921 po podboju przez Armię Czerwoną proklamowana jako Abchaska Socjalistyczna Republika Radziecka. W 1931 r. pod nazwą Abchaska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka została włączona dekretem Stalina do Gruzińskiej SRR. W latach 30. i 40. oraz na początku 50. okres forsownej gruzinizacji Abchazji forsowanej przez Gruzina pochodzącego z Abchazji Berię, wspieranie przez władze radzieckie masowego gruzińskiego osadnictwa (głównie z sąsiedniej Megrelii w Abchazji, fizyczna likwidacja niemal całej abchaskiej inteligencji, zamykanie abchaskich szkół, zastąpienie abchaskiego alfabetu gruzińskim, zastępowanie abchaskich nazw miejscowości, ulic, punktów geograficznych, itp. nazwami gruzińskimi. W efekcie następuje systematyczny spadek odsetka Abchazów wśród ogółu ludności republiki. Reakcją rdzennej ludności były kolejne silne antygruzińskie wystąpienia narodowościowe Abchazów w latach 50., 60. i 70., a najsilniejsze w 1978 i 1979 roku . W lipcu 1989 roku wybuchły zbrojne starcia abchasko-gruzińskie w Suchumi. W 1992 roku do Abchazji wprowadzono gruzińską Gwardię Narodową pod pretekstem ścigania zwolenników obalonego prezydenta Gamsachurdii i ochrony linii kolejowej, co zapoczątkowało wybuch regularnych walk. W lipcu 1992 Abchazja proklamowała niepodległość, co było przyczyną dwuletniej krwawej wojny z Gruzją. W 1994 podpisano w Moskwie porozumienie, które znacznie rozszerzyło zakres autonomii abchaskiej w ramach państwa gruzińskiego. Na jego mocy z mandatu ONZ w Abchazji stacjonują Kolektywne Siły Pokojowe (złożone wyłącznie z żołnierzy rosyjskich). Ponieważ paszporty wydawane przez Abchazję nie są uznawane w świecie, większość ludności Abchazji (około 80-90%) przyjęła obywatelstwo rosyjskie. W 1998 roku wybuchł kolejny konflikt zbrojny z Gruzją (tzw. wojna sześciodniowa) zakończony zwycięstwem Abchazów. W sierpniu 2008 roku w czasie wojny w Południowej Osetii siły zbrojne Abchazji zdobyły wąwóz Kodori i osiągnęły granicę Abchazji z 1921 roku. W sierpniu 2008 po wygranej wojnie nastąpiły masowe demonstracje ludności pod hasłami uznania niepodległej Abchazji, a parlament Abchazji wystąpił z wnioskiem o uznanie niepodległości republiki.

Gospodarka

Obecnie ogólna sytuacja gospodarcza jest lepsza niż w Gruzji (czterokrotnie wyższe pensje), a głównymi gałęziami gospodarki są turystyka nad Morzem Czarnym (2 miliony turystów w 2006) oraz rolnictwo (głównie uprawa i eksport owoców cytrusowych). Republice silnego wsparcia udziela diaspora abchaska za granicą (muhadżirstwo) oraz Federacja Rosyjska wypłacająca swoim obywatelom emerytury i renty oraz udzielająca republice dotacji i skupująca abchaskie towary. Wielu mieszkańców republiki posiadających paszporty rosyjskie pracuje zarobkowo w Rosji. Trwają inwestycje głównie Federacji Rosyjskiej i Turcji, gdzie od XIX wieku żyje silna liczebnie diaspora abchaska (muhadżirstwo). W związku ze zbliżającymi się Zimowymi Igrzyskami Olimpijskimi w pobliskim Soczi, w ostatnich latach nastąpiło zwielokrotnienie inwestycji zagranicznych.^{[potrzebne źródło]}

Rolnictwo

Uprawa winorośli, cytrusów, herbaty, drzewa tungowego i roślin olejkodajnych, hodowla, pszczelarstwo.

Przemysł wydobywczy

Wydobycie węgla kamiennego, rud cynku, ołowiu, miedzi, rtęci i barytu.

Przemysł przetwórczy

Rozwinięty przemysł spożywczy (herbaciany, winiarski, tytoniowy).

Usługi

Ważny ośrodek turystyczny (liczne kąpieliska i uzdrowiska).

Komunikacja

Doliną Kodori biegnie Suchumska Droga Wojenna (ze Stawropola). Główny port morski i lotniczy w Suchumi.

Demografia

W 1897 roku jedyny w carskiej Rosji spis powszechny ludności wykazał ponad 60% Abchazów wśród ogółu ludności Abchazji.

Większe miasta: Gagra, Tkwarczeli, Gudauta, Picunda.

Zobacz też

• Naddniestrze
• Adżaria
• Osetia Południowa
• Kosowo

Miasta: Gulripsz

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Zdjęcia z Abchazji - krajobrazy, miejsca, wojska WNP, skutki wojny
• President of the Republic of Abkhazia. Official site (en, ru, ab, tr)
• Abkhazeti.ru O działaniach separatystów abchaskich przeprowadzanych we współpracy z rosyjskimi służbami specjalnymi

p • d • e Podział administracyjny Gruzji Republiki autonomiczne Abchazja • Adżaria Regiony Dolna Kartlia • Guria • Imeretia • Kachetia • Wewnętrzna Kartlia • Mccheta-Mtianetia • Megrelia i Górna Swanetia • Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia • Samcche-Dżawachetia Miasta ze specjalnym statusem Tbilisi (stolica)

p • d • e Państwa Azji Afganistan • Armenia • Arabia Saudyjska • Azerbejdżan • Bahrajn • Bangladesz • Bhutan • Birma • Brunei • Chiny • Cypr • Filipiny • Gruzja • Indie • Indonezja • Irak • Iran • Izrael • Japonia • Jemen • Jordania • Kambodża • Katar • Kazachstan • Kirgistan • Korea Południowa • Korea Północna • Kuwejt • Laos • Liban • Malediwy • Malezja • Mongolia • Nepal • Oman • Pakistan • Rosja • Singapur • Sri Lanka • Syria • Tadżykistan • Tajlandia • Tajwan¹ • Timor Wschodni • Turcja • Turkmenistan • Uzbekistan • Wietnam • Zjednoczone Emiraty Arabskie Terytoria zależne Akrotiri • Dhekelia Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej Abchazja • Cypr Północny • Górski Karabach • Osetia Południowa • Palestyna (Autonomia Palestyńska) Terytoria autonomiczne (stanowią integralną część państw) Aceh • Adygeja • Adżaria • Ałtaj • Buriacja • Chakasja • Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny • Czeczenia • Czukocki Okręg Autonomiczny • Dagestan • Górski Badachszan • Hongkong • Inguszetia • Jakucja • Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny • Kabardo-Bałkaria • Karaczajo-Czerkiesja • Karakałpacja • Kuangsi • Kurdystan • Makau • Mongolia Wewnętrzna • Muzułmańskie Mindanao • Nachiczewańska Republika Autonomiczna • Ningxia • Osetia Północna • Sinkiang • Tuwa • Tybet • Żydowski Obwód Autonomiczny ¹Tajwan jest obecnie uznawany przez 24 państwa na świecie.